👨🏫 Nguyễn Trung Chiến🏫 THPT chuyên Trần Phú📱 SĐT/Zalo: 0934353569
Bài học tập trung vào thứ tự cảnh, đổi phông nền và phát tin cho nhân vật ở từng cảnh.
🎯Mục tiêu bài học
Sau bài học này, học sinh có thể tạo một câu chuyện Scratch gồm nhiều cảnh nối tiếp nhau.
🖼️ Đổi phông nền
Biết sắp xếp nhiều phông nền theo đúng thứ tự câu chuyện.
📣 Phát tin nhắn
Dùng tin nhắn để báo cho nhân vật ở mỗi cảnh xuất hiện và nói chuyện.
🎬 Kết nối cảnh
Biết dùng chờ, nói, ẩn/hiện để các đoạn chuyện diễn ra mạch lạc.
Ý tưởng chính: Trước khi lập trình, ta cần viết kịch bản: cảnh nào xuất hiện trước, nhân vật nào nói, sau đó chuyển sang cảnh nào.
📖Câu chuyện: Hành trình qua ba miền kỳ thú
Cáo Cam là một bạn nhỏ thích quan sát nhưng chưa từng đi xa. Một ngày, bạn nhận được tấm bản đồ có ba điểm sáng: Vịnh Sao Biển, Đồi Cát Vàng và Trạm Sao Nhỏ.
Ở mỗi nơi, Cáo Cam sẽ gặp một người bạn mới: Rùa Lam ở biển, Lạc Đà Nâu ở sa mạc và Robot Tí Hon ở trạm sao. Mỗi bạn sẽ chỉ đường để Cáo Cam tiếp tục chuyến đi.
Nhiệm vụ của chúng ta là lập trình để các cảnh lần lượt xuất hiện, nhân vật ở từng cảnh hiện ra đúng lúc và cùng kể thành một câu chuyện hoàn chỉnh.
Hôm nay mình sẽ đi qua ba miền kỳ thú!
🦊
🐢
🐪
🤖
🎬Chạy kịch bản câu chuyện
Đặt phần này ngay sau câu chuyện để học sinh nghe/quan sát trước, sau đó mới chuyển sang phân tích cách lập trình.
Bấm “Chạy toàn bộ câu chuyện” để xem hành trình của Cáo Cam.
🦊
🗺️
🎧 Quan sát trước khi lập trình
Học sinh cần nhận ra: mỗi cảnh có phông nền riêng, nhân vật riêng và câu thoại riêng.
Gợi ý quan sát: Khi cảnh thay đổi, hãy hỏi học sinh “Ai cần hiện ra? Ai cần ẩn đi? Câu thoại tiếp theo là gì?”
📋Kịch bản trước khi lập trình
Đây là bảng chuyển câu chuyện thành kế hoạch lập trình.
Cảnh 0
Hiển thị bìa truyện. Cáo Cam giới thiệu chuyến đi.
Bìa truyện
Cảnh 1
Đến Vịnh Sao Biển. Rùa Lam hiện ra và chỉ đường đến Đồi Cát Vàng.
Tin: Cảnh biển
Cảnh 2
Đến Đồi Cát Vàng. Lạc Đà Nâu hiện ra và chỉ đường đến Trạm Sao Nhỏ.
Tin: Cảnh sa mạc
Cảnh 3
Đến Trạm Sao Nhỏ. Robot Tí Hon chào mừng Cáo Cam.
Tin: Cảnh vũ trụ
Cảnh 4
Các bạn cùng xuất hiện trong cảnh kết thúc và nói lời tạm biệt.
Tin: Kết thúc
Trước khi ghép khối: tạo 5 phông nền theo thứ tự: Bìa truyện, Vịnh Sao Biển, Đồi Cát Vàng, Trạm Sao Nhỏ, Kết thúc.
🧩Hướng dẫn từng bước
1
Chuẩn bị phông nền
Thêm 5 phông nền và kéo sắp xếp đúng thứ tự trong thư viện phông nền.
2
Thêm đối tượng
Tạo 4 đối tượng: Cáo Cam, Rùa Lam, Lạc Đà Nâu và Robot Tí Hon.
3
Lập trình nhân vật chính
Cáo Cam điều khiển mạch chuyện: đổi phông nền, nói, chờ và phát tin.
4
Lập trình nhân vật phụ
Mỗi nhân vật phụ nhận đúng tin nhắn, hiện ra, nói chuyện rồi ẩn đi.
💻Code cụ thể cho từng đối tượng
Học sinh làm theo phần này để hoàn thiện bài chính.
🦊 Cáo Cam Nhân vật chính
Khi bấm vào cờ xanhhiệnđi tới x: -150 y: -60đổi phông nền thành Bìa truyệnnói “Mình sẽ đi qua ba miền kỳ thú!” trong 2 giâyđổi phông nền thành Vịnh Sao Biểnphát tin Cảnh biển và chờchờ 1 giâyđổi phông nền thành Đồi Cát Vàngphát tin Cảnh sa mạc và chờchờ 1 giâyđổi phông nền thành Trạm Sao Nhỏphát tin Cảnh vũ trụ và chờđổi phông nền thành Kết thúcphát tin Kết thúc
🐢 Rùa Lam Cảnh biển
Khi bấm vào cờ xanhẩnKhi nhận tin Cảnh biểnhiệnđi tới x: 120 y: -80nói “Chào Cáo Cam! Đây là Vịnh Sao Biển.” trong 2 giâynói “Hãy đi theo hướng mặt trời để tới Đồi Cát Vàng.” trong 2 giâychờ 1 giâyẩn
🐪 Lạc Đà Nâu Cảnh sa mạc
Khi bấm vào cờ xanhẩnKhi nhận tin Cảnh sa mạchiệnđi tới x: 115 y: -70nói “Xin chào! Cậu đã đến Đồi Cát Vàng.” trong 2 giâynói “Đi qua cổng ánh sáng là tới Trạm Sao Nhỏ.” trong 2 giâyẩn
🤖 Robot Tí Hon Cảnh vũ trụ
Khi bấm vào cờ xanhẩnKhi nhận tin Cảnh vũ trụhiệnđi tới x: 110 y: 20nói “Chào mừng đến Trạm Sao Nhỏ!” trong 2 giâynói “Mỗi chuyến đi đều bắt đầu từ sự tò mò.” trong 2 giâyẩn
🎉 Tất cả nhân vật Kết thúc
Khi nhận tin Kết thúchiệnđi tới vị trí kết thúc của từng nhân vậtnói “Hẹn gặp lại trong chuyến đi sau!” trong 2 giây
Mỗi nhân vật đặt một vị trí khác nhau để không bị chồng lên nhau.
🖼️ Sân khấu Quản lý cảnh
Khi bấm vào cờ xanhđổi phông nền thành Bìa truyệnbắt đầu âm thanh nền nhẹKhi nhận tin Kết thúcđổi phông nền thành Kết thúc
Có thể thêm âm thanh nhẹ ở từng cảnh nếu học sinh đã biết dùng âm thanh.
🎮Mô phỏng đổi cảnh và phát tin
🖼️ Đổi phông nền
Khi câu chuyện chuyển địa điểm, sân khấu đổi sang phông nền mới.
📣 Phát tin
Sau khi đổi phông nền, nhân vật chính phát tin để nhân vật ở cảnh đó xuất hiện.
Công thức nhớ nhanh: Đổi cảnh → Phát tin → Nhân vật nhận tin → Hiện ra và nói.
🧠Sắp xếp đúng thứ tự cảnh
Chọn các cảnh theo đúng thứ tự của câu chuyện.
Kho cảnh
🏜️ Đồi Cát Vàng
📘 Bìa truyện
🚀 Trạm Sao Nhỏ
🌊 Vịnh Sao Biển
🎉 Kết thúc
Thứ tự em chọn
✅Thực hành trên Scratch
Checklist hoàn thành
0/7 nhiệm vụ
Lỗi hay nhầm
Quên ẩn nhân vật: nhân vật xuất hiện ở cả những cảnh không liên quan.
Đổi cảnh quá nhanh: học sinh chưa kịp đọc lời thoại.
Phát sai tên tin: nhân vật không nhận được tín hiệu.
Không dùng “phát tin và chờ”: cảnh sau chạy khi cảnh trước chưa xong.
🏋️Bài tập phân tầng
Cơ bản
Tạo câu chuyện 2 cảnh.
Mỗi cảnh có 1 nhân vật nói 1 câu.
Trung bình
Tạo câu chuyện 3 cảnh.
Dùng tin nhắn để nhân vật xuất hiện đúng lúc.
Nâng cao
Thêm âm thanh riêng cho từng cảnh.
Cho nhân vật di chuyển vào/ra sân khấu.
Mở rộng
Thêm lựa chọn: đi biển hoặc đi sa mạc.
Tạo 2 kết thúc khác nhau.
🏠Bài tập về nhà: Kịch bản gợi ý
Học sinh tự thực hành lại kiến thức: đổi phông nền, phát tin, nhận tin, ẩn/hiện, nói và chờ.
🌦️ Chủ đề: “Chim Én giao thư qua bốn mùa”
Nội dung: Chim Én nhận nhiệm vụ giao một lá thư thân thiện. Bạn bay qua Mùa Xuân, Mùa Hè, Mùa Thu và Mùa Đông. Ở mỗi mùa, Chim Én gặp một người bạn, nhận một lời chúc rồi bay tiếp. Cuối cùng, Chim Én đưa thư đến Cây Ước Mơ và cả nhóm cùng xuất hiện.
🎭 Nhân vật gợi ý
🐦 Chim Én: nhân vật chính.
🦋 Bướm Hoa: xuất hiện ở Mùa Xuân.
☀️ Mặt Trời Nhỏ: xuất hiện ở Mùa Hè.
🍁 Lá Thu: xuất hiện ở Mùa Thu.
⛄ Người Tuyết: xuất hiện ở Mùa Đông.
🖼️ Phông nền gợi ý
Bìa truyện.
Vườn Xuân.
Bãi Nắng Hè.
Rừng Thu.
Sân Tuyết.
Cây Ước Mơ.
📣 Tin nhắn cần dùng
Mùa Xuân
Mùa Hè
Mùa Thu
Mùa Đông
Trao thư
✅ Yêu cầu nộp bài
Có ít nhất 5 cảnh nối tiếp.
Có ít nhất 4 nhân vật phụ.
Mỗi nhân vật phụ nhận tin và nói ít nhất 1 câu.
Có cảnh kết thúc rõ ràng.
Gợi ý code: Chim Én là nhân vật điều khiển mạch truyện: đổi phông nền → phát tin → chờ → đổi phông nền tiếp theo. Các nhân vật phụ chỉ cần ẩn lúc bắt đầu, nhận đúng tin, hiện ra và nói lời thoại.
📝Quiz cuối bài
Câu 1. Khi muốn chuyển địa điểm trong câu chuyện, ta thường dùng khối nào?
Đổi phông nền.
Xóa toàn bộ nhân vật.
Tắt trình duyệt.
Câu 2. Vì sao cần phát tin nhắn sau khi đổi phông nền?
Để tăng âm lượng máy tính.
Để nhân vật ở cảnh đó biết lúc nào cần xuất hiện.
Để đổi màu chuột.
Câu 3. Nếu nhân vật phụ xuất hiện sai cảnh, lỗi thường là gì?
Quên ẩn lúc bắt đầu hoặc nhận sai tin nhắn.
Máy tính không có Internet.
Phông nền quá đẹp.
Câu 4. Khối “phát tin và chờ” giúp gì cho câu chuyện?
Làm nhân vật biến mất vĩnh viễn.
Giúp cảnh trước chạy xong rồi mới chuyển sang cảnh sau.
Thay đổi kích thước màn hình.
Câu 5. Trước khi lập trình câu chuyện nhiều cảnh, việc quan trọng nhất là gì?
Viết kịch bản và thứ tự các cảnh.
Chọn càng nhiều nhân vật càng tốt mà không cần kế hoạch.