Bài 3: Gọi bạn trong khu rừng xanh!

🎯Mục tiêu bài học

Sau bài học này, học sinh biết dùng tin nhắn để phối hợp nhiều nhân vật trong Scratch.

📨 Phát tin nhắn

Sên Nâu gửi tín hiệu để gọi Sóc Vàng, gọi Nhím Lá hoặc gọi cả đội cùng xuất hiện.

👂 Nhận tin nhắn

Sóc Vàng và Nhím Lá chỉ hành động khi nhận đúng tin nhắn dành cho mình.

🎬 Phối hợp kịch bản

Các nhân vật xuất hiện, nói và di chuyển theo đúng thứ tự câu chuyện.

Ý tưởng chính: Tin nhắn trong Scratch giống như lời gọi trên sân khấu. Một nhân vật gửi lời gọi, các nhân vật khác nghe đúng lời gọi thì bắt đầu hành động.

📖Câu chuyện: Tín hiệu rừng xanh

Trong khu rừng xanh có một buổi biểu diễn nhỏ. Sên Nâu Dẫn Đường được giao nhiệm vụ tập hợp đội bạn trước khi chương trình bắt đầu.

Sóc Vàng đang luyện bước nhảy sau tán cây, còn Nhím Lá đang chuẩn bị đạo cụ trong bụi cỏ. Nếu gọi cùng lúc không có thứ tự, sân khấu sẽ rất rối.

Vì vậy, Sên Nâu dùng các tín hiệu riêng: Gọi sóc, Gọi nhím, rồi Gọi tất cả. Nhiệm vụ của học sinh là lập trình để mỗi nhân vật chỉ xuất hiện và trả lời khi nhận đúng tin nhắn.

Đội rừng xanh ơi! Tập hợp nào!

🎬Chạy kịch bản câu chuyện

Sau khi đọc câu chuyện, bấm “Chạy kịch bản” để học sinh nghe lại mạch truyện và hình dung rõ nhiệm vụ cần lập trình.

Đội rừng xanh ơi! Chuẩn bị nào!

Tớ có mặt!

Tớ sẵn sàng!

🎧 Nghe và quan sát kịch bản

Cho học sinh quan sát từng bước trước, sau đó mới chuyển sang phần phân tích kịch bản và ghép khối lệnh.

1. Sên Nâu xuất hiện, Sóc và Nhím ẩn

2. Sên Nâu gọi Sóc

3. Sóc nhận tin và trả lời

4. Sên Nâu gọi Nhím

5. Nhím nhận tin và trả lời

6. Gọi tất cả cùng chào

📋Kịch bản trước khi lập trình

Trước khi ghép khối lệnh, cần xác định rõ ai làm gì và làm vào lúc nào.

Khởi động sân khấu: Chọn phông nền khu rừng. Sên Nâu xuất hiện ở bên trái. Sóc Vàng và Nhím Lá tạm ẩn sau cây/bụi cỏ.

Sên Nâu mở màn: Sên Nâu đi một đoạn rồi nói: “Đội rừng xanh ơi! Chuẩn bị sân khấu nào!”

Gọi Sóc: Sên Nâu nói “Sóc ơi!” rồi phát tin nhắn Gọi sóc. Sóc Vàng hiện ra và nói “Tớ có mặt!”

Gọi Nhím: Sên Nâu nói “Nhím ơi!” rồi phát tin nhắn Gọi nhím. Nhím Lá hiện ra và nói “Tớ sẵn sàng!”

Gọi tất cả: Sên Nâu nói “Đội rừng xanh ơi! Tập hợp nào!” rồi phát tin nhắn Gọi tất cả. Cả đội cùng chào khán giả.

🧩Khối tin nhắn cần nhớ

📤 Khối phát tin

Phát tin [Gọi sóc]

Dùng cho nhân vật gửi tín hiệu đến một hoặc nhiều đối tượng khác.

📥 Khối nhận tin

Khi tôi nhận được [Gọi sóc]

Dùng cho nhân vật bắt đầu hành động khi nhận đúng tin nhắn.

Gợi ý đặt tên tin nhắn: dùng tên ngắn, rõ ràng như Gọi sóc, Gọi nhím, Gọi tất cả. Không nên đặt tên mơ hồ như “a”, “b”, “1”.

✅Hướng dẫn từng bước làm bài

Làm theo thứ tự này để tránh chọn nhầm nhân vật hoặc phát nhầm tin nhắn.

1

Chuẩn bị sân khấu

Chọn phông nền khu rừng. Thêm các đối tượng: Sên Nâu, Sóc Vàng, Nhím Lá.

2

Đặt vị trí ban đầu

Cho Sên Nâu đứng bên trái. Sóc và Nhím đứng bên phải nhưng phải ẩn khi bấm cờ xanh.

3

Tạo các tin nhắn

Trong nhóm Sự kiện, tạo 3 thông báo mới: Gọi sóc, Gọi nhím, Gọi tất cả.

4

Lập trình Sên Nâu

Sên Nâu là nhân vật điều khiển chính: di chuyển, nói, rồi phát tin gọi từng bạn.

5

Lập trình Sóc và Nhím

Mỗi bạn nhận tin nhắn riêng để hiện ra, nói câu trả lời và di chuyển nhẹ về phía Sên Nâu.

💻Code cụ thể cho từng đối tượng

Đây là phần chính để học sinh ghép khối lệnh trong Scratch. Làm lần lượt từng đối tượng theo đúng tin nhắn.

🐌 Đối tượng Sên Nâu Dẫn Đường

Khi bấm vào cờ xanh hiện đi tới x: -190 y: -70 nói “Đội rừng xanh ơi! Chuẩn bị nào!” trong 2 giây lướt 2 giây tới x: -70 y: -70 nói “Sóc ơi!” trong 2 giây phát tin [Gọi sóc] và đợi đợi 1 giây nói “Nhím ơi!” trong 2 giây phát tin [Gọi nhím] và đợi đợi 1 giây nói “Đội rừng xanh ơi! Tập hợp nào!” trong 2 giây phát tin [Gọi tất cả]

Sên Nâu là nhân vật gửi lệnh chính. Dùng “và đợi” để câu chuyện không chạy quá nhanh.

🐿️ Đối tượng Sóc Vàng

Khi bấm vào cờ xanh đi tới x: 145 y: -58 ẩn Khi tôi nhận được [Gọi sóc] hiện nói “Tớ có mặt!” trong 2 giây lướt 1 giây tới x: 55 y: -58 Khi tôi nhận được [Gọi tất cả] hiện nói “Chào Sên Nâu, cùng bắt đầu nào!” trong 2 giây

Sóc chỉ xuất hiện khi nhận tin “Gọi sóc”, sau đó cùng chào khi nhận tin “Gọi tất cả”.

🦔 Đối tượng Nhím Lá

Khi bấm vào cờ xanh đi tới x: 190 y: -65 ẩn Khi tôi nhận được [Gọi nhím] hiện nói “Tớ sẵn sàng!” trong 2 giây lướt 1 giây tới x: 110 y: -65 Khi tôi nhận được [Gọi tất cả] hiện nói “Chào Sên Nâu, cùng bắt đầu nào!” trong 2 giây

Nhím có cấu trúc giống Sóc, nhưng nhận tin “Gọi nhím”.

🌲 Sân khấu khu rừng

Khi bấm vào cờ xanh chuyển phông nền thành [Forest] phát âm thanh nền rừng nhỏ nếu có

Không bắt buộc có âm thanh nền. Quan trọng nhất là bố cục sân khấu rõ ràng: Sên Nâu bên trái, các bạn trốn bên phải.

🧠Sắp xếp thông báo đúng thứ tự

Chọn các khối theo đúng thứ tự để hoàn thành kịch bản chính của Sên Nâu.

Kho khối lệnh

Khi bấm cờ xanh

phát tin [Gọi sóc]

phát tin [Gọi nhím]

phát tin [Gọi tất cả]

Thứ tự em chọn

📝Thực hành trên Scratch

Checklist hoàn thành

Em đã chọn phông nền khu rừng. Em đã thêm Sên Nâu, Sóc Vàng và Nhím Lá. Em đã cho Sóc Vàng và Nhím Lá ẩn khi bấm cờ xanh. Em đã tạo tin nhắn “Gọi sóc”. Em đã tạo tin nhắn “Gọi nhím”. Em đã tạo tin nhắn “Gọi tất cả”. Em đã lập trình đủ code cho Sên Nâu. Em đã lập trình Sóc Vàng và Nhím Lá phản hồi đúng tin nhắn. Em đã chạy thử và sửa lỗi.

0/9 nhiệm vụ

Lỗi học sinh hay nhầm

Quên ẩn nhân vật: Sóc Vàng và Nhím Lá xuất hiện ngay từ đầu nên câu chuyện mất bất ngờ.

Đặt sai tên tin nhắn: Sên Nâu phát “Gọi sóc” nhưng Sóc Vàng lại chờ một tin khác.

Không dùng “và đợi”: câu chuyện chạy quá nhanh, các lời thoại bị chồng lên nhau.

Chọn nhầm đối tượng: code của Sóc Vàng bị ghép vào Nhím Lá hoặc Sên Nâu.

🏋️Bài tập phân tầng

Cơ bản

Lập trình đúng kịch bản 3 nhân vật.
Sóc Vàng và Nhím Lá nói đúng câu trả lời.

Trung bình

Thêm hiệu ứng xuất hiện cho Sóc Vàng và Nhím Lá.
Thêm âm thanh khi mỗi bạn xuất hiện.

Nâng cao

Thêm bạn thứ ba như Bướm hoặc Khủng Long.
Tạo thêm tin nhắn “Gọi bạn mới”.

HSG định hướng

Tạo phiên bản trò chơi tập hợp đội rừng xanh có điểm số.
Viết sơ đồ tin nhắn trước khi lập trình.

❓Quiz cuối bài

Câu 1. Khối “phát tin” dùng để làm gì?

Gửi tín hiệu để đối tượng khác bắt đầu hành động.

Xóa toàn bộ nhân vật trên sân khấu.

Tự động lưu file Scratch.

Câu 2. Vì sao Sóc Vàng và Nhím Lá cần ẩn khi bấm cờ xanh?

Để chương trình chạy chậm hơn.

Để các nhân vật chỉ xuất hiện đúng lúc khi nhận được tin nhắn.

Để không dùng được khối tin nhắn.

Câu 3. Khi Sên Nâu nói “Sóc ơi!”, tin nhắn phù hợp là gì?

Gọi sóc

Gọi nhím

Dừng tất cả

Câu 4. Khối “Khi tôi nhận được [Gọi nhím]” nên đặt ở đối tượng nào?

Sóc Vàng

Nhím Lá

Phông nền

Câu 5. Khi muốn cả đội cùng chào khán giả, nên dùng cách nào?

Chỉ đổi màu sân khấu.

Sên Nâu phát tin [Gọi tất cả], Sóc Vàng và Nhím Lá cùng nhận tin này.

Tắt cờ xanh.