Hàm trong lập trình

1. Hàm là gì?

Hàm là một khối lệnh có tên. Hàm nhận dữ liệu đầu vào, thực hiện một nhiệm vụ cụ thể, sau đó có thể trả về kết quả. Dùng hàm giúp tránh lặp code và làm chương trình rõ ràng hơn.

2. Cú pháp hàm: nhìn đúng từng bộ phận

Khi học hàm, học sinh thường nhầm giữa kiểu trả về, tên hàm, tham số và giá trị trả về. Hãy tách hàm thành từng phần như dưới đây.

• C++
• Python

#include 
using namespace std;

int cong(int a, int b) {
    return a + b;
}

int main() {
    cout << cong(3, 5); // in ra 8
    return 0;
}

def cong(a, b):
    return a + b

print(cong(3, 5))  # in ra 8

3. Phân loại hàm để không nhầm

int binhPhuong(int x) {
    return x * x;
}

int main() {
    int y = binhPhuong(5); // y = 25
    cout << y;
}

void inLoiChao(string name) {
    cout << "Xin chao " << name;
}

int main() {
    inLoiChao("Nam");
}

4. Truyền tham trị và truyền tham chiếu trong C++

Đây là phần học sinh rất dễ nhầm. Hãy nhớ bằng hình ảnh: tham trị là đưa bản photo, còn tham chiếu là đưa chính quyển vở gốc cho hàm sửa trực tiếp.

void tangLen_Value(int x) {
    x = x + 1;
}

int main() {
    int a = 10;
    tangLen_Value(a);
    cout << a; // vẫn là 10
}

void tangLen_Ref(int &x) {
    x = x + 1;
}

int main() {
    int a = 10;
    tangLen_Ref(a);
    cout << a; // giờ là 11
}

def change_number(x):
    x = x + 1

n = 10
change_number(n)
print(n)  # vẫn là 10


def add_item(a):
    a.append(99)

arr = [1, 2, 3]
add_item(arr)
print(arr)  # [1, 2, 3, 99]

5. Hàm tính tổng mảng

Đây là ví dụ quan trọng vì trong bài thi, nhiều bài yêu cầu tách xử lý thành hàm: tính tổng, đếm số chẵn, tìm max, kiểm tra điều kiện, xử lý từng phần của mảng.

• C++
• Python

#include 
using namespace std;

long long sumArray(const vector& a) {
    long long s = 0;
    for (int x : a) s += x;
    return s;
}

int main() {
    int n;
    cin >> n;
    vector a(n);
    for (int i = 0; i < n; i++) cin >> a[i];

    cout << sumArray(a);
    return 0;
}

def sum_array(a):
    s = 0
    for x in a:
        s += x
    return s

n = int(input())
arr = list(map(int, input().split()))
print(sum_array(arr))

6. Các lỗi học sinh hay nhầm và cách tránh

int max2(int a, int b) {
    if (a > b) cout << a;
    else cout << b;
}

int main() {
    int x = max2(4, 7); // sai vì max2 không return
}

int max2(int a, int b) {
    if (a > b) return a;
    return b;
}

int main() {
    int x = max2(4, 7);
    cout << x; // 7
}

Quiz nhỏ: Em có nhầm không?

7. Bài tập tự luyện theo mức độ

Các bài dưới đây được chia nhóm để học sinh không nhầm: nhóm nào cần return, nhóm nào dùng vòng lặp, nhóm nào xử lý mảng/chuỗi, nhóm nào cần tham chiếu.

bool is_prime(int n) {
    if (n < 2) return false;
    for (int i = 2; i * i <= n; i++) {
        if (n % i == 0) return false;
    }
    return true;
}

def reverse_string(s):
    return s[::-1]

s = input()
print(reverse_string(s))

void swap2(int &a, int &b) {
    int temp = a;
    a = b;
    b = temp;
}

int main() {
    int x = 4, y = 9;
    swap2(x, y);
    cout << x << " " << y; // 9 4
}